Keuzelijst geschiedenis, aanvulling 2020-2021


Klik hier voor de printversie van de keuzelijst. Tot 1 juli zullen ook de titels uit seizoen 2019-2020 in deze lijst zichtbaar zijn.

Boeken die wat minder makkelijk te lezen zijn, meer studie vergen, of erg omvangrijk zijn zijn in deze lijst voorzien van twee 'boekjes'.

De grafdelvers. De laatste winter van de Weimarrepubliek

Rüdiger Barth & Hauke Friederichs
G20-01
Overamstel, 2018, 396 p.

De beschrijving van de hectiek van het dagelijkse politieke leven, samen met de - dan nog ongewisse - uitkomst van eigen handelen en dat van anderen voor de volgende dag, week, maand, maken dat dit boek voor een aparte leessensatie zorgt. Dat wat achteraf zo logisch lijkt, blijkt bij nadere beschouwing de zeer onzekere uitkomst te zijn van vele (mislukte) plannen en toevalligheden. In dit boek over de laatste drie maanden van de Weimarrepubliek (nov. 1932 tot jan. 1933) ligt de nadruk op het denken en handelen van de politici en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties. Dit wordt afgewisseld met ervaringen, meningen en beschouwingen van niet direct bij de onderhandelingen betrokkenen, zoals journalisten, schrijvers, kennissen en familieleden van de hoofdpersonen. Door deze bijzondere opzet leest het boek regelmatig als een spannende thriller.

Links genoemd in Recensies:

  • Sander van Walsum in de Volkskrant, 1 februari 2019
  • Website Hebban, door Anneke, 14 december 2018
  • Website Historiek, door Kevin Prenger, 21 oktober 2018
Voor verdere verdieping:
  • Artikel in HistoriekNacht van de lange messen (de Röhm-Putsch) 30 juni 1934 – 2 juli 1934.
 

De Rechtvaardigen. Hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde

Jan Brokken
G20-02
Atlas Contact, 2018, 479 p.

Een pakkend verhaal over hoe door een individuele actie het leven van vele duizenden, volgens de auteur mogelijk wel 9 à 10 duizend Joodse vluchtelingen, kan veranderen en redden van een bijna zekere ondergang. Het is een nauwkeurig verslag van de reddingsoperatie die Jan Zwartendijk als Nederlands consul in Litouwen uitvoerde door als een bezetene reisvisa/documenten uit te schrijven voor Joden die daardoor nog net via de Sovjet-Unie aan de klauwen van de nazis wisten te ontkomen. Als in een thriller pluist Jan Brokken alle sporen van de vluchtelingen uit om achter de waarheid van het (te) lang verborgen gehouden verhaal te komen. Het werk van Jan Zwartendijk is pas 20 jaar na zijn dood erkend. Hij kreeg de titel: "rechtvaardige onder de volken".

Voor informatie over de auteur: 

Links genoemd bij Recensies:

De hoeve en het hart. Een boerenfamilie in de Gouden Eeuw

Enny de Bruijn
G20-03
Prometheus, 2019, 368 p.

In dit boek geeft Enny de Bruijn een zeer gedetailleerd beeld van het leven van boeren in de Tielerwaard van ca. 1600 -1750. Het boek is niet alleen op archiefonderzoek gebaseerd, maar ook op de briefwisseling tussen een herenboer uit Herwijnen en zijn zoon die in Leiden woonde. De zoon bewaarde in zeven dikke folianten kopieën van alle brieven die hij kreeg en schreef. De brieven vormen een rijke bron voor het leven en de opvattingen van mensen over wie de meeste geschiedenisboeken zwijgen en laten een andere kant zien van de veel besproken Gouden Eeuw: de Gelderse plattelandscultuur vanuit het perspectief van de plattelanders zelf.

Links genoemd in Recensies

Onweer. Een kleine cultuurgeschiedenis 1752-1830

Jan Wim Buisman
G20-04
Vantilt, 2019, 255 p.

Voor verlichte geesten gold de uitvinding van de bliksemafleider in 1752 door Benjamin Franklin als een belangrijke stap op het pad van de vooruitgang. Ook ging men anders tegen onweer aankijken. Het hemelvuur hoefde niet meer te worden gevreesd als het straffende instrument van Gods toorn, maar diende te worden gezien als een bewijs van het bestaan en de majesteit van de voorzienige God. Er kwam meer ruimte voor een esthetische beleving van de woeste natuur. In dit met talrijke kleurenafbeeldingen verluchte boek geeft de auteur een breed en erudiet overzicht van hoe in deze periode gedacht en geschreven werd over onweer voor en na de uitvinding van de bliksemafleider. Aan bod komen onder meer de toenmalige fysische theorieën over onweer, de reacties vanuit de religie en de kunsten, het dierlijk magnetisme en de vele vormen van bijgeloof hoe men meende zich tegen onweer te kunnen beveiligen.

Links genoemd in de leeswijzer

  • Over de auteur: Medewerkers van de Universiteit Leiden
  • Voorbeeldopname en uitleg in het Duits van "Orgelonweer" in YouTube
  • Lezing aan de Unviversiteit van Nijmegen van de schrijver over dit boek
  • Muziekfragment horend bij discussievraag 8 over "Orgelgewitter"
  • Afbeelding  van schilderij van Caspar David Friedrich, horend bij vraag 15

Links genoemd bij recensies
  • Lotte Jensen in De Volkskrant 15/6/2019: ‘Aangename leeservaring, lust voor het oog’
  • Atte Jongstra in NRC 5/7/2019: ‘Een fijnzinnige en erudiete ideeëngeschiedenis'


 
 

1945. Biografie van het jaar

Ian Buruma
G20-05
Olympus Atlas Contact, 2018, 357 p.

Na korte vredeseuforie wordt men alom geconfronteerd met een soms gruwelijke chaos. Vanuit Duitsland willen 8 miljoen displaced persons terug naar huis en 11 miljoen Polen, Tsjechen en Duitsers worden hun land uitgejaagd omdat de grenzen zijn verlegd. De toekomst van Joodse overlevenden van de concentratiekampen is vaak onzeker. In Frankrijk en Italië neemt de bevolking tegen collaborateurs op grote schaal het recht in eigen hand. Overal wordt honger geleden - vooral in Oost-Europa - en er sterven daardoor miljoenen mensen. In China, Maleisië en Korea ontstaan burgeroorlogen; in Nederlands-Indië een koloniale oorlog. Eind 1945 zien we een begin van herstel en maken de geallieerden in Duitsland en Japan een begin met een meer democratische samenleving. Een goed geschreven boek dat een vergeten tijd tot leven brengt.

Meer informatie over de schrijver:

Koningin Victoria als huwelijksmakelaar. Haar kinderen en kleinkinderen op Europese tronen

Deborah Cadbury
G20-06
Nieuw Amsterdam, 2017, 357 p.

Koningin Victoria (1819-1901) probeerde door een uitgekiende huwelijkspolitiek haar kinderen en kleinkinderen op Europese tronen te krijgen. Hiermee hoopte ze het ideaal van haar overleden en diep betreurde echtgenoot Albert te realiseren, die meende dat op deze manier de vrede en stabiliteit in Europa bevorderd zou worden. De werkelijkheid pakte helaas anders uit. De schrijfster neemt ons mee naar Duitse, Spaanse, Roemeense, Griekse en Russische vorstenhuizen en laat ons op meeslepende wijze delen in de vaak tragische lotgevallen van Victorias kleinkinderen. Doordat zij toegang kreeg tot de vele brieven van en aan Victoria en haar kinderen en kleinkinderen, biedt zij de lezer een intiem kijkje in het leven van de prinsen en prinsessen en de zielenroerselen van hun dominante grootmoeder. Het boek is voorzien van uitgebreide stambomen.

Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619). Grondlegger van de Nederlandse staat

Arnout van Cruyningen
G20-07
Omniboek, 2019, 295 p.

In deze korte biografie over Van Oldenbarnevelt, met de nadruk op het jaar 1619, geeft historicus Van Cruyningen een boeiend inzicht in de eigenzinnige, nurkse, betweterige, vasthoudende, geslepen, geldzuchtige maar ook kundige diplomaat die Van Oldenbarnevelt was. Als landsadvocaat van Holland, de hoogste politieke functionaris van het gewest, groeide hij uit tot de onbetwiste spil in de regering van de Republiek. Alleen wanneer hij de vergadering voorzat werden er knopen doorgehakt. Als geen ander wist hij de weg in de ingewikkelde overlegstructuur en -cultuur van de Republiek. De auteur beschrijft het tragische einde van degene die we met recht de grondlegger van de Republiek der Verenigde Nederlanden mogen noemen. Daarbij gaat de auteur in op de vraag hoe politieke, godsdienstige en persoonlijke conflicten zo konden escaleren dat het Van Oldenbarnevelt zijn hoofd kostte.

Links genoemd bij Recensies

  • Eric Palmen op site Biografieportaal: "hoe staatsgezind was Johan van Oldenbarnevelt"

Geschiedenis van de Nederlandse slavenhandel

P.C. Emmer
G20-08
Nieuw Amsterdam, 2019, 300 p.

Over de geschiedenis van de slavernij en de slavenhandel en het Nederlandse aandeel in deze trans-Atlantische handel bestaat de laatste jaren volop discussie; er is geen gebrek aan meningen, oordelen en aanbevelingen voor schuldbekentenissen en schadevergoedingen, maar wat zijn de historische feiten? Met dit geheel herziene en bijgewerkte editie van een oorspronkelijk uit 2000 daterend standaardwerk, beschikt men over hét meest gezaghebbende Nederlandstalige werk op het gebied van de trans-Atlantische slavenhandel.

Links genoemd in Recensies en Verdieping

  • Recensie van Henk Hofman op site Leestafel.info op 12 februari 2019
  • Dienke Hondius e.a., Gids Slavernijverleden Nederland | The Netherlands Slavery Heritage Guide,  Volendam 2019. Zie site www.slavevoyages.org

Dichter in de jungle

Roelof van Gelder
G20-09
Atlas Contact, 2018, 348 p.

Roelof van Gelder heeft naar het oordeel van de jury van de Libris Geschiedenis Prijs 2019 een spannend werk geschreven waarin dood, verderf, romantiek en tragiek elkaar afwisselen; hij schildert een tijdsbeeld en een mentaliteit. De Schots-Nederlandse officier John Gabriel Stedman nam deel aan een strafexpeditie tegen van hun plantages weggelopen slaven en raakte geschokt door de inhumane behandeling van de slaven op de plantages. Hij schreef er een boek over dat erg populair werd vooral door de erin opgenomen illustraties. Het boek kreeg daardoor grote invloed op het denken over de slavernij. Een deel van de illustraties is ook opgenomen in het boek van Van Gelder. Toch is dit boek geen studie over de slavernij.

Links bij de Recensies:

  • Op de site van het Biografieportaal schrijft de hoofdredacteur Eric Palmen op 20 maart 2019 dat Van Gelder de memoires (van Stedman) plaatst in de traditie van de schelmenroman.
  • Op de site van de Jonge Historici schrijft Miel Groten op 14 oktober 2019 dat Van Gelder een heldere en grondige biografie heeft geschreven.
  • In het novembernummer 2019 van het Historisch Nieuwsblad  staat een uitvoerig interview met Van Gelder.
  • Kort verslag in Het Parool van de toekenning en uitreiking libris-geschiedenisprijs.

Rauter. Himmlers vuist in Nederland

Theo Gerritsen
G20-10
Boom, 2017, 616 p.

De biografie van Rauter is een fascinerend portret geworden van een nazi die op geen menselijk trekje te betrappen viel. Niet voor niets worden er over Rauter, i.t.t. de andere Duitsers, geen grappen gemaakt. Rauter werd diep gehaat. Hij was zichtbaar en manifest aanwezig. Hij was geen schrijftafel-moordenaar die verder niet betrokken was bij de uitvoering van de moorden, maar hij was er rechtstreeks voor verantwoordelijk. Onder allerlei bekendmakingen van de Duitse politie, die de baas was over de Nederlandse politie, stond de naam van Rauter. Onder vele doodsvonnissen stond zijn handtekening. Wreedheden en deportaties werden in zijn naam begaan. De auteur - die tien jaar aan dit boek heeft gewerkt - schetst de ontwikkeling van de man die tot zijn laatste snik met bijkans monomane toewijding als overtuigd nationaalsocialist en antisemiet de bevelen van Himmler rücksichtsloos uitvoerde en de consequenties van zijn gedrag zonder enige reserve accepteerde. Het boek is een belangrijke aanvulling op de beeldvorming van toonaangevende bezettingsautoriteiten.

Links genoemd bij Recensies

  • Door Ad van Liempt in De Volkskrant, 26 oktober 2018; "Fascinerend portret van een nazi die op geen menselijk trekje te betrappen viel"
  • Door Robin te Slaa in NRC, 28 november 2018; "Voor Himmlers zetbaas was de Holocaust morele plicht". (Alleen voor abonnees)
  • Door Paul van der Steen in Trouw, 17 november 2018; "Alleen voor de rechter schepte SS-leider Albin Rauter niet op over zijn prestaties".
  • Door Chris van der Heijden in De Groene Amsterdammer, 14 november 2018; "De uitvoerder"

Hannibals meesterzet. De slag bij Cannae, 216 v. Chr.

Adrian Goldsworthy
G20-11
Omniboek, 2019, 196 p.

In 216 v. Chr. verpletterde de Carthaagse generaal Hannibal bij Cannae een veel groter Romeins leger in een van de bloedigste, eendaagse veldslagen ooit. Hij paste hierbij een briljante omsingelingstactiek toe die tot in de 20e eeuw bestudeerd en bewonderd zou worden. Bijna als een ooggetuige doet de auteur aan de hand van tekeningen minutieus verslag van het verloop van de strijd. Op basis van verslagen, andere bronnen en moderne studies beschrijft hij hoe de soldaten zich in de strijd gedroegen en de wijze waarop man tegen man werd gevochten. Aan bod komen ook de voorgeschiedenis, het verloop en de nasleep van de zeventien jaar durende Tweede Punische oorlog, evenals de bestuurlijke en militaire systemen van Rome en Carthago.

Verdere informatie over de auteur


Link genoemd bij Verder Lezen
  • Over het boek: Dexter Hoyos, Mastering the West. Rome and Carthage at War (Oxford University Press, 2015) een recensie door Roel Salemink op de site Atheneum.nl; "Hannibal voor de poorten van Carthago en Rome in oorlog".

De geschiedenis volgens Bicker. 1746-1812

Mariëlle Hageman
G20-12
Van Oorschot, 2018, 217 p.

Jan Bernd Bicker (1746-1812) was een van de eerste Nederlandse voorvechters van democratische hervormingen, patriotten geheten. Tijdens zijn bestuur-lijke carrière in Amsterdam liet hij zich kennen als een voorstander van de republikeinse staatvorm met meer inspraak van de gewone burgers op het bestuur van hun stad en land en van inperking van de macht van de stad-houder. Nadat stadhouder Willem V na interventie door Pruisische troepen in zijn functies was hersteld, vluchtte Bicker naar het buitenland. Na zijn terugkeer uit ballingschap werd hij in de Bataafse Republiek lid van de Nationale Vergadering. Na een coup van radicale patriotten werd hij maandenlang gevangen gezet. Daarna maakte hij enige tijd deel uit van het Staatsbewind totdat op last van Napoleon het bestel werd omgegooid. Het boek leest als een roman en is gebaseerd op documenten van Bicker zelf: brieven, dagboeken, politieke aantekeningen, memoires en reisverslagen. Het is ook een beknopte geschiedenis van de Verlichting en de Franse en Bataafse revolutie.

Link met informatie over de auteur

Links genoemd bij Recensies
  • Door Roelof van Gelder, 4/1/2019 in NRC; "Patriot op de vlucht voor de oranjefurie". (Alleen voor abonnees)
  • Door Paul van der Steen, 6/1/2019 in Trouw; "Wat baat het om je met zoveel deugd en trouw in te zetten voor een volk dat zo wispelturig is".
  • Door Olaf van Nimwegen, 8/8/2019 op de site van BMGN - Low Countries Historical Review
     
Links genoemd bij Verder Lezen

De revolutie die niet doorging. De tragedie van Troelstra - november 1918

Rob Hartmans
G20-13
Omniboek, 2018, 194 p.

Dit boek beschrijft de blunder van SDAP-leider Troelstra toen hij in november 1918 probeerde de macht te grijpen - hoewel andere partijleiders ertegen waren en de SDAP bij recente Kamerverkiezingen slechts 22 van de 100 zetels had behaald. Hij meende dat na het einde van de oorlog en het aftreden van de Duitse keizer in Nederland de tijd was gekomen voor een greep naar de macht van de arbeidersklasse. Zijn poging faalde jammerlijk door een tactisch optreden van de regering en omdat zijn aanhang niet revolutiebereid bleek. De apotheose was een massale manifestatie op het Malieveld waar de koningin triomfantelijk werd rondgereden. Troelstras optreden leidde er wel toe dat regering en parlement snel de 8-urige werkdag invoerden en andere progressieve sociale wetgeving!

Diocletianus. Tussen eenheid en versnippering

Olivier Hekster & Corjo Jansen (red.)
G20-14
Vantilt, 2018, 185 p.

Keizer Diocletianus (244-311) kwam aan de macht op het moment dat het Romeinse Rijk ten onder dreigde te gaan door interne twisten, oorlogen en economisch verval. Om dat tegen te gaan nam hij een reeks ingrijpende maatregelen op politiek, economisch en bestuurlijk gebied. Zo voerde hij een staatsstructuur in met vier keizers die regeerden in verschillende delen van het rijk. De macht raakte daardoor ook versnipperd. Tijdens zijn bewind vond de laatste systematische christenvervolging plaats. Aan bod komen verder zijn beeldvorming in antieke literaire bronnen en de keizerlijke beeldtaal op munten, reliëfs en standbeelden. De beschrijving van zijn bouwpolitiek, geïllustreerd met vele afbeel-dingen, nodigt uit tot een bezoek aan de restanten van de Thermen in Rome en zijn paleis in Split. Het boek bevat bijdragen van twaalf deskundigen en geeft daardoor een veelzijdig beeld van deze periode.

Links genoemd bij Recensies

  • Door Evelien Roels, 3-4-2019 op site Athenaeum;"Diocletianus: een keizer tussen eenheid en versnippering"
  • Mededelingen Radboud Universiteit, bericht 17-9-2018; "Keizer Diocletianus: meer dan een christendoder"
  • Door Mark Beumer, Kleio-Historia, nr. 8 (2018); een zeer uitvoerige samenvatting 

Katholiek in de Republiek. De belevings-wereld van een religieuze minderheid 1570-1750

Carolina Lenarduzzi
G20-15
Vantilt, 2019, 327 p.

In 1580 besloten de Staten-Generaal de katholieke eredienst te verbieden en de katholieke kerken te confisqueren. Priesters mochten niet langer missen opdragen en katholieken konden geen publieke ambten meer bekleden. Ze werden tweederangs burgers! Dit onderwerp komt in veel geschiedenisboeken aan de orde maar daar wordt weinig aandacht besteed aan de vraag hoe individuele katholiek toch het geloof kon blijven belijden (in 1650 was 30% van de bevolking nog katholiek). Aan de hand van kronieken, dagboeken, liederen en kleding bespreekt de schrijfster op verrassende wijze hoe men de achterstelling door de gereformeerden wist te weerstaan, hoezeer leken bijdroegen aan het voortbestaan van de kerk, terwijl ze een inkijkje geeft in de persoonlijke belevingswereld van de gewone katholiek.

Gemmeker. Commandant van Westerbork

Ad van Liempt
G20-16
Balans, 2019, 338 p.

In de van hem bekende boeiende schrijfstijl schreef Van Liempt een indringende biografie van Albert Konrad Gemmeker, de voorbeeldige, altijd gehoorzame, plichtsgetrouwe ambtenaar die als commandant van het kamp Westerbork verantwoordelijk was voor de deportaties naar de vernietigingskampen in het oosten van tienduizenden Nederlandse Joden, voor wie hij naar eigen zeggen goed zorgde, o.a. door verbeteringen door te voeren in hun leefomstandigheden in het kamp, door te zorgen voor sport en ontspanning, cabaret- en theatervoorstellingen en voor een goed geoutilleerd ziekenhuis, maar die hij ook onverbiddelijk naar het oosten stuurde wanneer het bevel daartoe kwam. Hij heeft altijd volgehouden niets te hebben geweten over het lot van de weggevoerde Joden, maar Van Liempt weet, zich baserend op vele getuigenverklaringen, zeer aannemelijk te maken dat Gemmeker wel degelijk wist van hun lot.

Over de ophef over de promotie van de schrijver

  • Frits Barend in het Parool; "Ad van Liempt pronkt met andermans veren"
  • Geert Mak in het Parool; "Levenswerk van Ad van Liempt staat als een huis"
  • Frank van Kolfschooten op eigen site: "De flauwekul-hetze tegen Ad van Liempt"
  • Lodewijk Brunt op eigen site: "Promotie van Ad van Liempt, een farce"
  • Taco Slagter in Villamedia, Website over journalistiek: "Daverend applaus bij promotie Ad van Liempt"


Meer over en van de auteur

Links genoemd in Recensies

  • Paul van der Steen in Trouw, 2 mei 2019; "Commandant met een glimlach"
  • Kevin Prenger in Historiek, 22 oktober 2019; "Albert Gemmeker, de zogenaamde gentleman-commandant"

De Bourgondiërs. Aartsvaders van de Lage Landen

Bart Van Loo
G20-17
Bezige Bij, 2019, 517 p.

In meeslepende, bloemrijke stijl en met gevoel voor detail vertelt de auteur hoe aan het eind van de middeleeuwen de Bourgondische hertogen met huwelijken en geweld de Nederlanden aan hun rijk toevoegden en met bestuurlijke middelen samensmolten tot een geheel. Het is een verhaal over list, moord en bedrog, rivaliteit en overmoed, goed krijgsheerschap en dom falen, verstandige politiek en brute machtsuitoefening, vroomheid en overdadige feesten, vorstelijke ambitie en machtige steden. Aan de hand van afbeeldingen wordt ook ingegaan op de prachtige kunstwerken van onder meer Sluter, Van Eyck en Van der Weyden, voor wie de hertogen optraden als mecenas.

Links genoemd in Recensies

  • Bart Funnekotter 8/2/2019 in NRC; “knokken, moorden, dichten en drinken” (Alleen voor abonnees)
  • Paul van der Steen 9/2/2019 in Trouw: “..leest als een Shakesperiaans drama”
  • Hannes Dedeurwaerder 5/4/2019 in 8Weekly; “literatuur met de l van Loo”
  • Sander van Walsum 30/3/2019 in de Volkskrant: “… een veel te grote zak confetti"
  • Roel Salemink 5/3/2019 in Athenaeum.nl: “de Bourgondische Hertogen als nieuwe Vaders des Vaderlands”
  • Harm Ede Botje, 3/3/2019 in Vrij Nederland: “De Bourgondiërs, wie waren dat ook al weer?”

Vredestichters. De verdragen van Versailles en Parijs. 1919

Margaret MacMillan
G20-18
Omniboek, 2019, 585 p.

De verfrissende hoofdgedachte van dit boek: de vredes van Versailles en andere Parijse voorsteden zijn niet de hoofdoorzaak van de Tweede Wereldoorlog. Dat levert een zeer leesbaar, fascinerend verhaal op. De hoofdpersonen: Wilson, Lloyd George, Clemenceau en Orlando worden met hun politieke en persoonlijke sterke en zwakke kanten zeer levendig neergezet. De chaos waarin de vredes tot stand komen wordt, smeuïg, tussen de gebeurtenissen door gevlochten. Geen droge opsomming van zaken, maar een zeer ingeleefd verhaal over hoop, vernieuwing, falen en verwarring. De verhalen over het politieke gekonkel om vooral eigen voordeel binnen te halen zijn zeer fascinerend. Het ongekende "witte" superioriteitsgevoel, de enorme onkunde en gebrek aan kennis over landen en volken bij de hoofdrolspelers slaan de lezer regelmatig met verbijstering. De auteur slaagt erin om haar conclusie goed te onderbouwen en hoopvol te eindigen.

Links genoemd bij Recensies

Grote verwachtingen. In Europa 1999 - 2019

Geert Mak
G20-19
Atlas Contact, 2019, 528 p.

Dit boek is een vervolg op het succesvolle In Europa. Reizen door de twintigste eeuw uit 2004 van dezelfde auteur. De aanpak is hetzelfde als destijds: hij geeft knappe beschrijvingen en analyses die hij combineert met boeiende interviews en sfeerschetsen. Het grote verschil is dat het vorige boek afsloot met een uitgesproken optimistische visie op de toekomst, terwijl in dit boek een bezorgde stemming overheerst. Het is alsof de auteur diep is teleurgesteld door wat er is gebeurd met zijn geliefde Europa en dat hij soms zijn hart vasthoudt voor wat er voor ons ligt. Maar waar het vorige boek wellicht te zelfvoldaan en optimistisch was, is het in dit boek niet allemaal kommer en kwel, want de gebeurtenissen en de analyses laten voldoende aanzetten zien voor een keer ten goede. Bovendien besef je dat door de grote veranderingen van de huidige tijd veel mensen zich onzeker voelen en positieve trends vaak lang verborgen blijven. Kortom, het boek geeft volop stof om over na te denken en te discussiëren. Het is vlot geschreven en uitermate leesbaar.

De kolonieman. Johannes van den Bosch. 1780-1844 - volksverheffer in naam van de koning

Angelie Sens
G20-20
Balans, 2019, 477 p.

Johannes van den Bosch zal bij velen bekend zijn als de stichter van de Maatschappij van Weldadigheid die op de Drentse hei koloniën stichtte, maar de man was zoveel meer. Hij was zeer overtuigd van zijn eigen gelijk en van de maakbaarheid van mens en samenleving. Hij was ook een visionaire militair, bestuurder econoom en staatsman waarbij al zijn activiteiten waren gericht op de economische en sociale verheffing van de mensen die onder zijn gezag vielen. Tijdens zijn leven vielen hem verschillende kwalificaties ten deel, van utopisch socialist tot kille, ongeduldige manager die als een soort Macher de bevelen van de koning stipt en nauwgezet uitvoerde. In deze prettig leesbare, goed geschreven fascinerende biografie beschrijft der auteur de verschillende bezigheden van haar hoofd-persoon, onderzoekt de diverse kwalificaties en de reputatie van Van den Bosch, nuanceert waar nodig en laat het eindoordeel over aan de lezer.

Link voor verdere informatie over het onderwerp
Een column over Van den Bosch door de schrijfster in de Militaire Spectator.

Links genoemd in Recensies

  • Door Wim Huijser in Biografieportaal op 12 november 2019: "...als charmante driftkikker op het juiste moment op de juiste plek."
  • Door Reggie Baay in Historisch Nieuwsblad, maart 2019: "Het cultuurstelsel van Johannes van den Bosch, Dwang, geweld en bedrog." 
  • Door Myrthe Bleeker op de site Jonge Historici op 5 december 2019.
  • Door Kees de Kievid op de site Boekenbijlage op 20 december 2019: "Voege voorstander afschaffing slavernij".
  • Meer verwijzingen naar recensies worden op de site van de uitgever Balans genoemd: "In de media".


 

Brutus. De nobele samenzweerder

Kathryn Tempest
G20-21
Omniboek, 2019, 296 p.

De naam Marcus Brutus is in de geschiedschrijving en de literatuur voor altijd verbonden met die van Julius Caesar en met de moordaanslag op Caesar op 15 maart 44 v. Chr. Zelfstandige biografische studies over Brutus zijn dan ook schaars. In dit boek gaat de auteur na hoe Brutus leven vanaf de oudheid tot vandaag is vastgelegd. Alleen een grondige analyse van bronnen en literatuur stelt ons in staat te begrijpen wie Brutus was en waarom hij deed wat hij deed. Kathryn Tempest bespreekt in dit boek op voorbeeldige wijze hoe Brutus Brutus werd maar ook hoe zijn nagedachtenis door de moord is bepaald. Hoe zag Brutus zichzelf en hoe zagen tijdgenoten hem? Hoe oordeelde het nageslacht? Was hij de nobelste Romein van allen, zoals Shakespeare meende, of een laaghartige moordenaar die zijn vriend en beschermer verraadde? De schrijfster wekt niet alleen de historische Brutus tot leven maar confronteert ons ook met enkele filosofische vragen waarvan de meest intrigerende misschien wel deze is: hoe rechtvaardig is het een tiran te doden. Een boek dat aan het denken zet.

Link naar aanvullende informatie:
Op de site van het British Museum een collectie met munten met afbeeldingen van Marcus Junius Brutus.

De zaak Oldenbarnevelt. Val, proces en executie

Wilfried Uitterhoeve
G20-22
Vantilt, 2019, 196 p.

Op 13 mei 1619 werd Johan van Oldenbarnevelt, eens de machtigste man in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, op het Binnenhof onthoofd. Op het schavot zou hij gezegd hebben: Is dit voor mijn getrouwe dienst gedurende 40 jaar? Hoewel straten en pleinen naar hem vernoemd zijn, weten veel Nederlanders niet precies wie hij was en welke rol hij gespeeld heeft. In dit rijk geïllustreerde boek gaat de schrijver uitvoerig in op het proces, het vonnis en de verhouding tussen Oldenbarnevelt en Maurits.

Link genoemd in Recensie

  • Door Martin Sommer in De Volkskrant op 16 februari 2019: "Oldenbarnevelt was niet de oude wijsgeer die vooral Vondel van hem heeft gemaakt, maar een rancuneuze gelijkhebber”.