Filosofie gaat over onszelf en het leven van alledag, gesprek met Willem Verheul

5 maart 2019


Volgens Willem Verheul, contactpersoon van een van de Amsterdamse leesgroepen filosofie, heeft filosofie bij het grote publiek de naam om vaag en zweverig te zijn en vooral: moeilijk. Hij houdt daarom een warm pleidooi om over deze drempel heen te stappen. Als je meer over filosofie te weten wil komen is het heel simpel: laat je nieuwsgierigheid de vrije loop, pak het aan, en maak het jezelf – vooral in het begin – niet te moeilijk. 

Zelf is Willem op het spoor van de filosofie gekomen via een zijweg. Religie als maatschappelijk fenomeen fascineert hem al van jongs af aan, en toen hij zijn loopbaan als management consultant beëindigde, vond hij de tijd om als toehoorder de collegereeks Wereldgodsdiensten in Leiden bij te wonen. Dat leidde ertoe dat hij zich ging verdiepen in godsdienstfilosofie en vervolgens in algemene filosofie en enkele grote filosofen. Toen ruim twee jaar geleden een Senia leesclub filosofie in het leven werd geroepen, was hij er als de kippen bij om zich hiervoor aan te melden.

Bij de start waren er drie deelnemers, inmiddels is de vaste kern verdubbeld en was er zelfs een wachtlijstje. De leesgroep is eenvoudig begonnen, daarbij voortreffelijk geholpen door de leeslijst. Een goed aanbod aan algemeen oriënterende boeken die iedereen laat kennismaken met de verschillende filosofische stromingen werkte prima om ervaring op te doen met filosofische discussies. Daarbij was ook de niveau-aanduiding door middel van de uiltjes (naar analogie met de boekjes voor de literatuurlijsten) heel behulpzaam. Inmiddels is deze groep aardig bedreven in het reflecteren op de eigen opvattingen en in het streven om vat te krijgen op de kern van het te bespreken vraagstuk. De vraag ‘wat bedoelt de auteur hier eigenlijk mee?’ kun je zien als een serie puzzelstukjes, waarbij het een hele uitdaging is, die tot één geheel te leggen. Dat betekent ondertussen ook dat er soms meerdere bijeenkomsten (van drie uur elk) nodig zijn voor de bestudering van een werk als de Ethica van Aristoteles. 

Om de beurt gastheer of gastvrouw zijn en de gespreksleiding laten rouleren, zorgt en enerzijds voor voldoende afwisseling, en anderzijds voor een vertrouwde omgeving om te discussiëren.
Dat is wel zo prettig als je ziet hoe groot de rol is van openheid, en van durf om je eigen overtuigingen en standpunten in vraag te stellen. Want inderdaad: filosofie gaat over onszelf en over het leven van alledag. Het filosoferen over vragen als ‘waarom is cultuur belangrijk’ levert je een bredere kijk op, en het verdiept zonder meer je inzicht in je eigen beweegredenen.

En wat dacht u van een boek als dat van Marli Huyer - in 2015 denker des vaderlands - over Discipline en Leven in overvloed, prikkelt dat niet de filosoof in ieder van ons?