Keuzelijst geschiedenis, aanvulling 2021-2022


Dit is de printversie van de keuzelijst.

Boeken die wat minder makkelijk te lezen zijn, meer studie vergen, of erg omvangrijk zijn zijn in deze lijst voorzien van twee 'boekjes'.

Zat het snor? Een geschiedenis van kat en mens in de lage landen

Eric Aerts
G21-01
Sterck & De Vreese, 2020, 229 p.

In dit rijk en fraai geïllustreerde boek (ca. een derde van het boek bestaat uit afbeeldingen) neemt de auteur ons mee op een cultuurhistorische verkenning van de relatie tussen kat en mens in de Nederlanden. De kat werd mishandeld en gedemoniseerd, maar ook vertroeteld en vermenselijkt. Kronieken, traktaten, schilderijen en boeken vertellen elk hun eigen verhaal. Een verrassend en onderhoudend boek.

Vreemde Verwanten. De wereld buiten Europa 1400-1600

Ernst van den Boogaart
G21-02
Vantilt, 2019, 342 p.

Rond 1400 was in Europa de kennis over de wereld daarbuiten beperkt. Tweehonderd jaar later was die wereld voor een groot deel in kaart gebracht op basis van verslagen van ontdekkingsreizigers, scheeps-kapiteins, militairen, kooplieden, missionarissen en geleerden. Drijfveren achter hun tochten waren nieuwsgierigheid, ontdekken van kortere vaarroutes, vestiging van handelsposten en koloniën en kerstening. Vaak werden de reizen bekostigd door vorsten, vooral vanuit Spanje en Portugal, maar ook vanuit Frankrijk en Engeland. De soms geïllustreerde verslagen geven een beeld van de flora en fauna van de ontdekte landen en van de bewoners, hun religies en gewoontes. Naar de toenmalige Europese normen bestonden er grote verschillen in beschavingsniveau en sommige gewoontes wekten afschuw op. In dit royaal geïllustreerde boek geeft de auteur fraaie beschrijvingen van die vreemde verwanten.

Links genoemd in de leeswijzer:

Hoe beschaafd was de vreemdeling? NRC, 14/2/2020Door Roelof van Gelder (artikelen in NRC zitten achter een betaalmuur)
Volkeren met hondenkoppen en een koning met 12000 vrouwen Trouw, 15/2/2020:  Door Marijke Laurense

Appeasement. Chamberlain, Hitler, Churchill en de weg naar de oorlog

Tim Bouverie
G21-03
Arbeiderspers, 2019, 476 p.

In dit grandioze boek schildert een jonge, baanbrekende historicus een onvergetelijk portret van Britse ministers, aristocraten en amateur-diplomaten die lange tijd angstvallig de confrontatie uit de weg gingen en wiens acties en passiviteit Europa noodlottig zouden worden. Het boek is een vlot geschreven verhalende geschiedschrijving vanaf Hitlers machtsovername tot aan de evacuatie van het Britse expeditieleger uit Duinkerken (mei 1940): intelligent, helder en meeslepend.

Zwarte Golf. Hoe rivaliteit tussen Saoedi-Arabië en Iran het leven i.h. Midden-Oosten heeft verwoest

Kim Ghattas
G21-04
Nieuw Amsterdam, 2020, 407 p.

De Libanese journaliste Kim Ghattas beschrijft in dit knappe boek de veelbewogen geschiedenis van het Midden-Oosten in de afgelopen 40 jaar. In een glashelder betoog laat ze zien dat de aanhoudende moordpartijen en oorlogen primair te verklaren zijn vanuit de meedogenloze strijd om de macht in de islamitische wereld tussen Saoedi-Arabië en Iran en dat beide daarvoor het soennisme en sjiisme misbruiken. Ze beschrijft hoe de chaos begon in 1979 toen in Iran de ayatollahs aan de macht kwamen, religieuze fanatici de Grote Moskee in Mekka veroverden en de Sovjet-Unie Afghanistan binnenviel. Ghattas is momenteel een gezaghebbend commentator voor Amerikaanse bladen en tv-stations.

Grijs Verleden. Nederland en de Tweede Wereldoorlog

Chris van der Heijden
G21-05
Boom, 2020, 453 p.

Toen dit boek in 2001 verscheen veroorzaakte het een storm van kritiek. Velen waren verontwaardigd over Van der Heijdens aanval op de geschiedschrijving door Loe de Jong over de Tweede Wereldoorlog en het goed-fout-schema dat hij hanteerde. Met dat zwart wit denken zou De Jong een onvolledig beeld van de werkelijkheid hebben geschetst. De meeste Nederlanders hadden immers niet in het verzet gezeten of gecollaboreerd maar hadden zich aangepast aan de bezetters om de oorlog door te komen. Ze hadden ook weinig gedaan voor de joodse landgenoten. Kortom, er waren vele kleuren grijs tussen zwart en wit en nuance tussen fout en goed. Door deze heruitgave, uitgebreid met uitvoerige inleidende hoofdstukken, kan men beoordelen of de auteur met zijn boek inmiddels gelijk heeft gekregen.

Wolfstijd. Duitsland en de Duitsers 1945-1955

Harald Jähner
G21-06
Arbeiderspers, 2020, 426 p.

Op een vlotte zeer boeiende wijze voert de auteur de lezer door de jaren direct na 1945. Van echte honger naar cultuur-honger. Van struikelen over de ruïnes tot dansen op jazz-klanken. Van vrouwen die het leven draaiend hielden tot mannen die hun nut verloren hadden. Vanaf de eerste uren na de nederlaag tot aan Bundesamnestie en Wirtschafswunder geeft dit boek een soms verbijsterende inkijk in het (gevoels)leven van de Duitsers in deze periode. Wie voelt zich slachtoffer, wie is slachtoffer? Een verhaal over ontkenning van het verleden, hoop voor de toekomst, wanhoop over hoe te overleven. Het boek geeft een absurd, dan wel openhartig beeld van het leven in de eerste jaren na 1945 in Duitsland.

Links genoemd in de leeswijzer:

De Volkskrant, 11 december 2020, Wolfstijd beschrijft naoorlogs Duitsland als een bizarre wereld van uitersten. Door Sander van Walsum
Trouw, 19 september 2020, De wonderbaarlijke wederopstanding van een rokende puinhoop. Door Paul van Steen
Website: Liberales, 11 december 2020 Door Enno Nuy
Website: Sehepunkte, Rezensionsjournal für die Geschichtwissenschaften, Ausgabe nr 5, 2019 Door Hans Woller

De Kruisvaarders. De strijd om het Heilige Land

Dan Jones
G21-07
Omniboek, 2020, 440 p.

De kruistochten waren religieus geïnspireerde militaire expedities vanuit West-Europa om het Heilige Land te bevrijden van de ongelovigen. De schrijver geeft in zijn boek een levendig verslag van 400 jaar christelijke expansiedrift maar legt de nadruk op degenen die aan deze expedities meededen: de kruisvaarders. Dat waren niet alleen degenen die naar het Heilige Land gingen maar ook strijders tegen moslims en heidenen elders. We maken kennis met een zeer divers gezelschap van vrome lieden, avonturiers, fortuinzoekers, mannen, vrouwen en kinderen die uit verschillende motieven huis en haard achterlieten voor een onzekere toekomst en een reis vol gevaren en ontberingen. Dan Jones kan meeslepend vertellen en zal veel lezers weten te boeien.

Links genoemd in leeswijzer:
Interview met de schrijver in Histories Nieuwsblad.
Website: Historiek: "Het begin van de kruistochten" 
 

Per imperatief plakkaat. Overheid en pestbestrijding in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

A.H.M. Kerkhoff
G21-08
Verloren, 2020, 218 p.

Deze goedgeschreven studie beschrijft hoe de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in de 16e tot 18e eeuw reageerde op pestepidemieën. Hoe dacht men over de oorzaken van de pest, welke maatregelen nam men en waarom kwam het pas in de achttiende eeuw tot een landelijk pestbeleid? We lezen hoe tegenstrijdige theorieën over de oorzaken van de pest de bestrijding beïnvloedden en over geruchten, achterdocht, tegenstrijdige belangen, gesloten grenzen, vervoersbeperkingen en quarantaines. Dit uitermate actuele boek over het pestbeleid van de Republiek houdt ons een spiegel voor nu de wereld wordt geteisterd door een nieuwe pandemie.

Hendrik Antoon Lorentz, natuurkundige, 1853-1928. 'Een levend kunstwerk'

Anne J. Kox
G21-09
Balans, 2019, 256 p.

Nobelprijswinnaar Hendrik Lorentz (1853-1928) behoorde tot de grootste natuurkundigen van zijn tijd. Door zijn brede overzicht van het vakgebied, zijn talenkennis, tact en inzet was hij een ideale voorzitter van belangrijke nationale en internationale wetenschappelijke organisaties. Tijdens en na de Eerste Wereldoorlog spande hij zich in om geleerden van landen die onverzoenlijk tegenover elkaar stonden weer tot elkaar te brengen. Als voorzitter van een Staatscommissie deed hij complex waterloopkundig onderzoek voor de afsluiting van de Zuiderzee. Hij gaf college aan de andere kant van de oceaan in een tijd dat reizen nog niet gewoon was. Zijn vriendschap met Albert Einstein sprak tot de verbeelding van velen, ook van hen voor wie de moderne natuurkunde een gesloten boek was.

Links genoemd in de leeswijzer:

NRC, 23 november 2019. "Hendrik Lorentz, een pragmaticus op topniveau" Door Floris Cohen (Links naar NRC staan achter een betaalmuur)
Meer recensies zijn te vinden via de site van de uitgeverij: Uitgeverij Balans, Amsterdam

Informatie over de auteur:  https://akox.nl/

Uit naam van de majesteit. Het leven van J.B. van Heutz

Vilan van de Loo
G21-10
Prometheus, 2020, 334 p.

Ooit was J.B. van Heutsz de gelauwerde en hoog gedecoreerde pacificator van Atjeh en een levende legende, maar momenteel is hij de meest omstreden militair uit de Nederlandse krijgsgeschiedenis. Tot op heden ontbrak een echte biografie van de man. In dit boek reconstrueert de auteur zorgvuldig zijn leven en zijn ideeën en opvattingen. Dit goed geschreven en fascinerende boek over een houwdegen met aardige kantjes zal voor velen een aanleiding zijn het eenmaal gevormde beeld van de man te nuanceren.

Links genoemd in de leeswijzer:

Over de auteur; www.vilanvandeloo.nl.

Trouw van 6 juni 2020 door Paul van der Steen
De Volkskrant van 14 augustus 2020 door Sander van Walsum
Website Historiek van 20 augustus 2020 door Koos Groen
 

Dr. Hendrik Muller. Wereldreiziger voor het vaderland (1859-1941)

Dik van der Meulen
G21-11
Querido, 2020, 423 p.

Hendrik Muller (1859-1941) was door zijn afkomst voorbestemd voor de handel, maar zijn interesse lag bij het reizen door zowat de hele wereld. Hiervan deed hij verslag in zijn geïllustreerde reisverhalen en liet zich tevens kennen als een boeiend spreker. Tussendoor promoveerde hij op een volkenkundige studie over Zuidoost-Afrika. Als consul-generaal voor Oranje Vrijstaat zette hij zich onvermoeibaar in voor de strijd van de Zuid-Afrikaanse Boeren tegen de Engelsen. In de Eerste Wereldoorlog richtte hij in Nederland als regeringscommissaris kampen op voor gevluchte Belgen. Na de oorlog werd hij ambassadeur in Roemenië en Tsjecho-Slowakije. IJdel als hij was, vergaarde hij vele onderscheidingen en verkeerde als bekende Nederlander in de kringen van die hen ertoe deden. Voor het huwelijk bleek hij ongeschikt en leefde op gevorderde leeftijd openlijk samen met twee vrouwen, beurtelings, dat wel. Voorzien van vele afbeeldingen wordt dit alles wervelend beschreven door de auteur van de met de Libris Geschiedenis Prijs bekroonde biografie van koning Willem III.

Links genoemd in de leeswijzer:
Over de auteur: https://dikvandermeulen.nl/
 

Trouw, 6/6/2020 Door Elias van der Plicht Een kijkje in de ziel van Hendrik Muller
De Volkskrant, 25/4/2020 Door Aleid Truijens De biografie van Hendrik Muller beschrijft het uiterst vermakelijke leven van een manusje-van-alles

NRC, 22/5/2020 Door Jeroen van der Kris Een door status geobsedeerde wereldreiziger

 

Liever dier dan mens. Een overlevingsverhaal

Pieter van Os
G21-12
Prometheus, 2019, 358 p.

Liever dier dan mens is het waargebeurde, boeiende en ontroerende verhaal over de jonge Joodse Mala op de vlucht voor Poolse en Duitse Jodenjagers. Van Os sprak niet alleen met de 94-jarige Mala die vanaf 1979 in Nederland woonde, maar deed in Polen en daarbuiten zeer gedetailleerd onderzoek naar de wereld waarin zij opgroeide en overleefde. Dat zij overleefde was te danken aan het feit dat ze met haar Arische uiterlijk haar joodse identiteit kon verbergen en zelfs als Volks Duitse werd erkend. Mala overleed op 18 november 2020 op 94-jarige leeftijd en werd in Muiderberg begraven. Journalist Pieter van Os verbleef vier jaar in Polen en schreef daar een boek waarin hij de persoonlijke geschiedenis van de Pools-Joodse Mala Kizel beschrijft tegen de achtergrond van het Poolse antisemitisme en de Jodenvervolging voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij kreeg daarvoor in 2020 de Brusseprijs voor het beste journalistieke boek en de Libris Geschiedenis Prijs.

Oefeningen in genot. Liefde en lust in de late Middeleeuwen

Herman Pleij
G21-13
Prometheus, 2020, 403 p.

Vanaf de vroege Middeleeuwen wees de kerk erotisch genot af, hét terrein waar de duivel in het spel was. Alleen de op voortplanting gerichte bijslaap binnen het huwelijk in missionarishouding was geoorloofd. In De roman van de roos (13e eeuw) klonk een geheel ander geluid: liefde moest weer een spontane, lichamelijke vervoering worden zonder belemmeringen. Begonnen in elitaire stedelijke genootschappen, drong sinds de 14e eeuw in de Lage Landen de seksuele vrij wording door in alle lagen van de bevolking. De rederijkerskamers voorzagen in een explosie van erotische teksten, theaterstukken, (dans)liederen en refreinen, bedoeld om te worden voorgedragen voor een publiek dat daarbij betrokken werd. Midden 16e eeuw kwam een door kerk en overheid gesteund beschavingsoffensief op gang waardoor naakt en seks uit de openbare ruimte verdwenen. De auteur is regelmatig te zien op TV en toont zich ook in dit boek een enthousiast verteller.

Links genoemd in de leeswijzer:

Trouw, 8-2-2020 Door Paul van der Steen Tongzoenen zal nooit meer hetzelfde zijn dankzij smeckebecken en labbermuylen
Site Jonge Historici, www.jhsg.nl, 16-3-2020 Door Jasmijn Groot
Interview NRC, 26-1-2020 Door Nynke van Verschuer Herman Pleij over 15de-eeuwse seks: ‘Geen vieze boekjes, nee, toneel!’
De Volkskrant, 25-1-2020 Door Aleid Truijens Neerlandicus Herman Pleij: ‘Eind 15de eeuw mocht je ineens álles schrijven over seks’

 

De Habsburgers. De opkomst en ondergang van een wereldmacht

Martyn Rady
G21-14
Unieboek|Het Spectrum, 2020, 379 p.

Een fascinerend overzichtswerk over een familie die eeuwenlang de geschiedenis van (Midden-)Europa gedomineerd heeft. Dankzij listigheid, huwelijkspolitiek, geluk en genialiteit bleef de familie Habsburg bijna 1000 jaar lang aan de macht. De Dertigjarige Oorlog, de opmars van de Ottomanen, Napoleon, de Habsburgers maakten het allemaal mee. In korte overzichtelijke en soms smeuïge hoofdstukken maakt de schrijver de vorming en ontwikkeling van het rijk, van de eerste wat obscure burcht tot aan de kolossale paleizen als het Escorial en de Hofburg toe, duidelijk. De Nederlanden blijken daarbij geen onbelangrijke rol te hebben gespeeld. Het bijzondere van dit boek is dat de Britse (!) schrijver in het Habsburgse Rijk een goed voorbeeld ziet voor de Europese Unie. De EU heeft - uitgezonderd Frankrijk en Groot-Brittannië - wel ooit, in ieder geval deels - onderdeel uitgemaakt van deze eerste echte wereldmacht. Dat rijk vormde nooit een nationale of statelijke eenheid. Dat was ook nimmer de bedoeling van de Habsburgers. Zij zagen in ideeën, idealen en godsdienst een gemeenschappelijke factor tot eenheid. Zijn optimistisch uitgangspunt dat één Europa kan slagen als het cultureel bij elkaar kan worden gehouden en er zich een gemeenschappelijke identiteit kan ontwikkelen, zoals het Habsburgse Rijk op een bepaalde wijze aantoont.

Links genoemd in de leeswijzer:
 

NRC, 14 augustus 2020 Door Bart Funekotter “niets mocht er in dit rijk veranderen”
Site: Hebban.nl, 02 augustus 2020 Door EMBV “Interessant
Site: Stretto.be, 23 juni 2020 Door Michel Dutrieux “een prachtuitgave van spectrum, een meesterwerk
Site: goodreads.com“The Habsburgs, to rule the world”

 

Revolusi. Indonesië en het ontstaan van de moderne wereld

David van Reybrouck
G21-15
De Bezige Bij, 2020, 522 p.

Het gebruik van bijna tweehonderd interviews met ooggetuigen en overlevenden heeft een uitermate boeiend en zeer goed leesbaar boek met veel meeslepende verhalen over het Nederlandse koloniale verleden in Nederlands-Indië opgeleverd. Van Reybrouck beschrijft deze gevoeligste periode uit de recente Nederlandse geschiedenis als het ware van binnenuit en met empathie voor het ongeduld van geradicaliseerde jongeren in de bersiap-periode (oktober 1945 t/m voorjaar 1946) waarin paramilitaire organisaties en benden massale terreur uitoefenden tegen (Indische) Nederlanders, met duizenden doden als gevolg. De auteur maakt in dit boek zijn reputatie als goed schrijver en boeiend verteller helemaal waar. Het boek kan ook heel goed gebruikt worden als naslagwerk bij de geschiedenis van het Nederlandse dekolonisatiebeleid.

Links genoemd in de leeswijzer:
De Volkskrant 24 november 2020
door Michel Maas “David van Reybrouck belicht de Indonesische Revolusi van alle kanten”
vrt NWS 26 november 2020 door Kristien Bonneure:  "Revolusi": David Van Reybrouck schrijft over de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd.
Nederlands Dagblad 27 november 2020, door Willem Bouwman: “Nederland was doof en blind voor de Indonesische revolutie”
 

De zeven levens van Abraham Kuyper. Portret van een ongrijpbaar staatsman

Johan Snel
G21-16
Prometheus, 2020, 333 p.

Dit boek verscheen ter gelegenheid van de honderdste sterfdag van Abraham Kuyper en de auteur heeft gekozen voor een originele opzet want anders dan gebruikelijk bij een biografie is het geen biografie in chronologische volgorde, maar een uitvoerige beschrijving en bespreking van de verschillende rollen die de man, naar eigen oordeel, gelijktijdig en door elkaar speelde in de Nederlandse samenleving. Daardoor biedt het boek een caleidoscopisch beeld van een man wiens veelzijdigheid alleen werd overtroffen door zijn onwaarschijnlijke productiviteit. Hoewel de man meer bewonderaars had dan tegenstanders, vormden zijn vijanden bijna de complete Nederlandse elite, incluis de jonge koningin Wilhelmina. Hij is altijd omstreden gebleven en, volgens de auteur, de grootste splijtzwam die de Nederlandse geschiedenis heeft voortgebracht. Toch ging hij de geschiedenis in als Abraham de Geweldige.

Links genoemd in de leeswijzer:

Volkskrant, 7 november 2020 Door Sander van Walsum
Trouw, 7 november 2020 Door Hans Goslinga
Site www.historiek.net, 3 december 2020 Door Fons Kockelmans

interview van Willem Pekelder met de schrijver in Trouw van 26 september 2020.

Het geheim van de Gucci-koffer. Hoe de adel uit Midden-Europa verdween

Pauline Terreehorst
G21-17
Prometheus, 2020, 238 p.

Het geheim van de inhoud van de Gucci koffer wordt door de schrijfster op gloedvolle wijze geopenbaard in een gemakkelijk leesbare stijl. De ansichtkaarten en prachtige jurken die zij in de koffer aantreft zijn aanleiding voor een reis door Midden-Europa en het graven naar vervlogen (Sisi) tijden en openen een poort naar een wereld die verdwenen is. Het boek voert de lezer langs middeleeuwse kastelen, naar adellijke families die in Midden-Europa op grote landgoederen woonden, waar de vondst van kolen en ijzer tot fortuinen leidde en naar Duitse oorlogsmisdadigers. De schrijfster slaagt erin om op beeldende wijze oude tijden te doen herleven en langzaamaan de geheimen uit het verleden op te diepen en zo een verdwenen klasse weer tot leven te wekken.

Links genoemd in de leeswijzer:
Trouw, 13 december 2020 Door: Marijke Laurense Het geheim van de Gucci koffer is een prachtverhaal uit een oude koffer over een Silezische gravin:
De Volkskrant, 29 januari 2021Door Gé Vaartjes, Het geheim van de Gucci-koffer vertelt de boeiende geschiedenis van een gravin die haar wereld ziet verkruimelen
NRC, 11 februari 2021 Door Margot Poll De bloei en ondergang van de adel in Midden-Europa

 

De Franse Revolutie en het christendom. De gewelddadige scheiding tussen Kerk en Staat

Pierre Trouillez
G21-18
Omniboek, 2019, 290 p.

In een helder en goed gestructureerd betoog schildert de auteur de ontwikkelingen in de verhouding van de Franse revolutionaire staat en het katholieke christendom in de periode 1789 tot Napoleon. In deze vlot geschreven mentaliteitsgeschiedenis weerlegt hij de misvatting dat in heel de revolutionaire periode sprake was van kerkvervolging. De pogingen om een nationale kerk op te zetten als tegenhanger van Rome mislukten omdat de staat deze kerk tot instrument van haar beleid wilde reduceren. De clerus en de gelovige bevolking bleven zich daartegen verzetten en met succes. De auteur lardeert zijn betoog met biografische schetsen, opmerkelijke citaten en veelzeggende anekdotes. Het boek is voorzien van goede kaarten. Het schetst een verrassend beeld van de geschiedenis van de kerk ten tijde van de Franse Revolutie.

Links genoemd in de leeswijzer:
Trouw, 16 september 2020Door Sjoerd Mulder "" een prachtige en evenwichtige weergave van een cruciale periode in de politieke en kerkelijke geschiedenis van Europa".
Site : De Leestafel , 8 oktober 2020Door Henk Hofman  “Trouillez beschikt over de gave om feitelijke ontwikkelingen te verweven met persoonlijke gebeurtenissen"
Site: Kerknet.be, 16 oktober 2020 “Pierre Trouillez ontleedt Franse revolutie en het christendom”

 

Pilgrimfathers. Van Leiden naar het beloofde land, 1620

Frans Verhagen
G21-19
Omniboek, 2020, 141 p.

Vierhonderd jaar geleden, in 1620 kwam een groep Engelse kolonisten aan voor de kust van New England. Zij hadden om religieuze redenen hun land verlaten en wij kennen hen als de Pilgrims of Pilgrim Fathers. Amerikakenner Frans Verhagen vond de vierhonderdste verjaardag van deze gebeurtenis een goede gelegenheid om de geschiedenis van deze mensen onder de aandacht van een breed publiek te brengen. Hun komst is een mijlpaal in de Amerikaanse geschiedenis die elk jaar met Thanksgiving herdacht wordt. Dit boek is vooral geschikt als eerste kennismaking met dit stukje geschiedenis.

Links genoemd in de leeswijzer:
Trouw, 25 maart 2020 Door Marijke Laurense
“ ’Pilgrim Fathers’ geeft een mooi compleet beeld van weer zo’n bepalend moment uit de wereldgeschiedenis” …”